KAZANLAR:

1 Katı Yakıtlı ve Sıvı Yakıtlı Kazan.

(1)      Kazan Bölümleri Ve Parçaları    :

(a)     Ocak   : Yakıtın yakıldığı bölüm (sıvı yakıt yakan kazanlarda tuğla ile özel bir hücre yapılır).

(b)     Ateş Kapağı   : Katı yakıt yakan kazanlarda ocağa kömür atılan kapak.

(c)      Küllük : Ocağın altına kömürün toplandığı bölüm. Sıvı yakıt yakan kazanlarda bu bölüm yoktur.

(ç)      Küllük Kapağı: Küllüğün ön kısmında kül almaya yarayan kapak.

(d)     Küllük Hava Klapesi: Küllük kapağı üzerinde ocağa hava girişini azaltan düzen.

(e)     Izgara : Ocak ile küllüğü ayıran ve üzerine kömür atılıp yakılan dökme demir parçaları (sıvı yakıt kazanlarında yoktur.)

(f)      Ön Duman Kutusu: Çelik alev duman borulu kazanlarda arkadan öne gelen gazların toplanıp üstteki borulardan arkaya dönmesini sağlayan kutu.

(g)     Arka Duman Kutusu  : Kazana ısının vermiş olduğu gazların gaz kanalından geçmek üzere toplandıkları kutu.

(h)     Baca Damperi          :        Arka duman kutusundan gaz kanalına giden gazları açıp kapayan ve baca çıkışını aralayan klape.                

(ı)      Patlama Kapağı        :        Sıvı yakıt yakan kazanlarda kazanın patlamasını önlemek için yanma odasının arka tarafından konan yaylı yada ağırlıklı bir kapak.

(i)      Gaz Kanalı     :        Arka duman kutusunu bacaya birleştiren yuvarlak veya köşeli kanal.

(2)      Açık Sistemde (Genleşme Deposu Çatıda Ve Atmosfere Açık Sistemlerde) Çalışan 90/70 0C Sıcak Su Üreten Kalorifer Kazanları Kontrol Ve Emniyet Cihazları         :

(a)     Termometre            :        Kazan suyunun sıcaklığını gösterir; kazanın ya da gidiş kolektörünün üzerinde bulunur.

(b)     Hidrometre    :        Binadaki su seviyesini gösterir. Kazanın veya gidiş ve dönüş kolektörünün üzerinde bulunur. Açık sistemde çalışan (genleşme deposu dış havaya açılan kazanlarda bulunur.)

(c)      Kazan Su Doldurma Boşaltma Musluğu     :        Tesisatın eksilen suyunu tamamlamak için kullanılır. Kazanın alt kısmında bulunur.

(ç)      Açık Sistem Genleşme Deposu       :        Kazanın ve tesisatın emniyetini sağlar. Kazan ısınınca hacmi genişleyen suyun fazlası bu depoda toplanır ve tesisatın suyu soğuyup seviyesi düşünce burada tamamlanır. Açık sistem (genleşme deposu atmosfere açık) kazanlar için bir emniyet donanımı olup çatıya yerleştirilir.

(d)     Haberci Borusu        :        Tesisata su verirken tesisatın dolduğunu haber veren borudur. Atmosfere açık genleşme depolu sistemlerde genleşen deponun üst kısmından kazan dairesine iner.

(e)     Açık Sistemde Gidiş Dönüş Emniyet Boruları        :        Kazan emniyetini sağlar. Kazanda ısınan su, gidiş emniyet borusundan genleşme deposuna dolar ve soğuyup tesisatta su seviyesi düşünce dönüş emniyet borusundan noksanlık tamamlanır. Kazan ve açık genleşme depoları arasında kesinlikle vana olmamalıdır.

3-Kapalı Sistemde (Atmosfere Kapalı Sistemlerde) Çalışan 90/70 °C Sıcak Su Üreten Kalorifer Kazanları Kontrol Ve Emniyet Cihazları:

(a)     Termometre : Kazan içindeki su sıcaklığını gösterir.

(b)     Manometre    : Tesisattaki sıcak suyun basıncını gösterir. Kazanın veya atmosfere kapalı genleşme deposunun üzerinde bulunur.

(c)      Kazan Su Doldurma Boşaltma Musluğu     : Tesisatın eksilen suyunu tamamlamak için kullanılır. Kazanın alt kısmında bulunur.

(ç)      Kapalı Sistem Genleşme Deposu :  Kazanın ve tesisatın emniyetini sağlar. Kazan ısınınca hacmi genişleyen suyun fazlası bu depoda toplanır ve tesisatın suyu soğuyup seviyesi düşünce buradan tamamlanır.

(d)     Emniyet Ventili: Sıcaklık etkisiyle tesisattaki suyun basıncı normalin üstüne çıkarsa bir miktar fazla suyu tahliye eder. Hem kazan üzerinde hem de genleşme tankı bağlantısında olmalı, bağlantısında vana olmamalıdır. Yetkili servislerle devamlı kontrol altında tutulmalıdırlar.

(e)     Haberci Borusu        :        Tesisata su verirken tesisatın dolduğunu haber veren borudur. Atmosfere kapalı genleşme depolu sistemlerde en üst katta bulunan, çatıdaki hava tahliye tüpünden başlayıp kazan dairesine iner.

(4)      Ürettiği Buhar Basıncı 0.5 Atü (Kg/cm2) ve Daha Düşük Olan Alçak Basınçlı Buhar Kazanları Kontrol ve Emniyet Cihazları       :

(a)     Termometre            :        Kazan içindeki sıcaklığı gösterir.

(b)     Manometre             :        Kazan içindeki buhar basıncını gösterir.

(c)      Su Seviye Göstergesi         :        Kazan içindeki su seviyesini gösterir.       

(ç)      Emniyet Ventili veya Sifonu :       Kazanın emniyetini sağlar. Buhar basıncı yükselince fazla buharı dışarı atarak kazanın patlamasını önler.

(d)     Besleme Suyu Girişi  :        Kazanın suyu eksilince su vermeye yarar. Genellikle kazanın üst yanında bulunur. Su pompa ile verilir. Besleme suyu borusu üzerinde pompa ile kazan arasında bir geri tepme valfi bulunur ve geri tepme valfi pompa durduğunda kazan içindeki suyun pompanın emiş tarafına geri gelmesini önler.

(e)     En Düşük Su Seviyesi Alarm düzeni: Kazanın su seviyesinin normalin altına düşmesi halinde tehlikeyi haber verir.

(f)      Presostad :    Kazanın basıncını sabit tutar, sıvı yakıtlı kazanlarda basınç arttıkça brülörü durdurur, basınç düştükçe brülörü çalıştırır.

(g)     Azami Basınç Alarm Düdüğü: Kazanda teşekkül edecek buhar basıncının herhangi bir nedenle aşırı yükselmesi durumunda tehlikeyi haber verir.

(5)      Kızgın Su Kazanları Kontrol Ve Emniyet Cihazları     :

(a)     Termometre :Kazan içindeki sıcaklığı gösterir

(b)     Manometre    :Kazan içindeki kızgın suyun basıncını gösterir, kazan üzerinde bulunur.

(c)      Emniyet Ventili: Tesisattaki kızgın suyun basıncı normalin üzerine çıkarsa bir miktar fazlalık suyu tahliye eder.

(ç)      Kazan Su Doldurma Boşaltma Musluğu: Tesisatın eksilen suyunu tamamlamak için kullanılır ve kazanın alt kısmında bulunur.

(d)     Kapalı Sistem Genleşme Deposu    :Kazanın ve sistemin emniyetini sağlar. Kazanda ısınarak genleşen suyun fazlası bu depoda toplanır ve tesisattaki suyun soğuyup seviyesi düşünce buhardan tamamlanır.

(e)     Kapalı Sistemde Emniyet Borusu    :Kazanın emniyetini sağlar. Kazanda ısınarak genleşen suyun fazlası bu depoda toplanır ve tesisattaki su soğuyup seviyesi düşünce buradan tamamlanır.

(f)      Termostat     :Kazandaki kızgın suyun sıcaklığını sabit tutar. Sıvı yakıtlı kazanlarda sıcaklık artınca brülörü durdurur, sıcaklık düşünce brülörü çalıştırır. Kömür yakıtlı kazanlarda ise sıcaklık artması veya azalması halinde sırasıyla yanma havası vantilatörünü durdurur veya çalıştırır.

       b. Sıcak sulu kalorifer tesisatı                 :       

         (1)     Gidiş Kolektörü: Kazandan ısının binadaki ısıtıcılara (radyatör, konvektör vb.) gidecek olan suyun gidiş kolonlarına dağıldığı yer.

         (2)     Dönüş Kolektörü: Isıtıcılarda ısısını vererek soğumuş olan suyun dönüş kolonları        vasıtasıyla kazana dönmek üzere toplandığı yer.

         (3)     Sirkülâsyon (Devir-Daim) Pompası :Sıcak suyun tesisatta dolaşmasını kolaylaştırır. Birisi yedekte bekler diğeri çalışır. Dönüş kolektörü ile kazan arasında bulunur. Görevi sıcak suyu normal hızda tesisatta dolaştırmaktır. (Yeni sistemlerde gidiş kolektörüne konur)

(4)     Gidiş Çıkış Vanaları   :Devir daim pompalarının gidişinde ve çıkışında bulunur. Pompa çalıştırılmadan önce açılır ve durdurulunca kapatılır.

         (5)     By-Pass        :Dönüş kolektörü ile kazan arasında veya kazanla gidiş kolektörü arasında bulunur. Pompalar durdurulunca açılır ve suyun kolayca devretmesine (tabii devir daim) olanak verir. Suyun kısa devre yapmaması için pompa çalışırken ana vana kapalı tutulur.

         (6)     Gidiş Kolonları :Kazanda ısınan sıcak suyu ısıtıcılara taşıyan borulardır. Gidiş kolektörü üzerine bağlanmıştır.

         (7)     Dönüş Kolonları        :Isıtıcılarda ısınarak odalara terk edilmiş ve soğumuş olan suyu kazana geri döndüren borulardır. Dönüş kolektörü üzerine bağlanmıştır

         (8)     Isıtıcılar (Radyatör, Konvektör vb.) :İçlerindeki dolaşan sıcak suyun ısısının kolayca etrafa yayılmasını sağlayan cihazlardır. Yapılış şekillerine göre değişik isimler alırlar. En yaygın olanı radyatörlerdir.

           c.         Alçak buharlı kalorifer tesisatı   : Isıtıcılarda basıncı 0.5 Atü kadar olan buhar dolaştırılır. Sıcak sulu sistemlerde olduğu gibi alttan veya üstten dağıtım yapan iki çeşidi vardır. Buhar ısıtıcılarda yoğunlaşıp su haline geldikten sonra özel ayırıcılardan (kondenstop) geçerek kazana geri döner.

                   Çok çabuk ısınması istenen yerler (fabrika, konferans salonu vb.) dışında ısıtma maksadıyla kullanılmaktadır. Alçak basınçlı buhar mutfak ve çamaşırhane cihazlarında kullanılmaktadır. Alçak basınçlı buhar kazanına ait su seviyesi; kazan tadiye cihazı, besi pompaları, presostad, en düşük su düzeyi alarm düzeni, azami basınç alarm düzeninin faal olduğu kondens deposunda su bulunduğu sürekli kontrol edilmelidir. Kazana verilecek su seviyesi imalatçının tavsiyesine uygun olmalıdır.

         ç.         Yüksek Basınçlı (0.5 Atüden Fazla) Buharlı Isıtma Tesisatı            :          

                   (1)     Kazanda yüksek basınçlı buhar üretilir.

Üretilen buhar ana buhar gidiş kolektörüne alınır.

                   (3)     Ana buhar kolektöründen, buhar sarf yerlerine (kalorifer sıcak suyu üreten eşanjörlere, kullanma sıcak suyu üreten boylere, mutfak ve çamaşırhane cihazlarına ve diğerlerine ) buhar taşıyıcı borular vasıtasıyla götürülür. Buhar borularında buhardan oluşan sıcak su (kondens) muayyen mesafelerde özel ayırıcılar (kondenstoplar) dan geçirilerek kondens borusuna verilir. Yüksek basınçlı buharın basıncı boylerlere ve mutfak çamaşırhane cihazlarına girmeden önce bir basınç düşürücüden geçirilerek bu cihazların dayanabileceği 0.5 Atü değere düşürülür. Buharın su haline dönüşen kısmı kondenstoplarda ayrılarak tali kondens depolarında toplanır.

                   (4)     Tali kondens pompaları tali kondens tanklarından kazan dairesindeki ana kondens tankına su basar.

                   (5)     Ana kondens tankı ile kazanlar arasındaki kazan besi pompaları kazanın ihtiyacı olan suyu (kazan kondens tankından emdikleri kondensi) kazana basarlar. Kazanda su seviyesi normal ayar değerine çıkınca kazan tadiye cihazı vasıtasıyla kazan pompası otomatik olarak stop eder.

                   (6)     Kazan besi pompası stop ettiğinde, kazandaki suyun kazan etrafında hüküm süren yüksek buhar basıncı etkisiyle kazan besleme borusundan geri gelmesini önlemek için kazan ile kazan besi pompası arasına geri gelişe mani olan geri tepme valfi (çek valf) konur.

         Bazı tesislerde kondens tankından kondens suyu kazanına basılmadan önce degazör (gaz ayırıcı) denilen bir tanka degazör su seviye kontrol cihazından kumanda alan degazör besi pompaları vasıtasıyla basılarak kondens suyunun tahrip edici gazları ayrılır

Bu ayırma işlerini müteakip kazan besi pompaları kazan tadiye cihazlarından otomatik kumanda ile kondens suyunu kazana basar.

                   (7)     Yüksek basınç buhar kazanına ait su seviye göstergesi, kazan tadiye cihazı, kazan presostatı ve en düşük su seviye kontrol düzeni kazan besi pompalarının faal bulunduğu ve ana kondens tankında veya varsa degazörde kondens suyu bulunduğu sürekli kontrol edilmelidir.

                   (8)     Tesisata verilecek (kazana verilecek) su kazan imalatçısının tavsiyesine uygun olmalıdır.

d.       Kızgın Sulu Isıtma Tesisatı         :       

                   (1)     Kazanda kızgın su üretilir. Üretilen kızgın su gidiş kolektöründen ayrılır.

                   (2)     Kızgın su gidiş kolektöründen alınarak kullanma yerlerinden (kalorifer sıcak suyu üreten eşanjörlere kullanma sıcak suyu üreten boylere ve diğerlerine) götürülür.

Kullanma yerindeki bu cihazların her birinin dönüşünde iki yollu otomatik kontrollü sıcaklık ayar vanası bulunur. Bu vana cihazda istenen sıcaklık sağlanınca kızgın su pompası kapatılır; aksi takdirde açar. Isıtma işlemini yapan kızgın su pompaları vasıtasıyla tekrar kazana basılır.

                   (3)     Kızgın su kanalında su cereyanının kifayetli olduğu da bir kontrol cihazıyla kontrol edilmelidir. Akış kifayetli olamadığında; sıvı yakıtlı kazanlarda; brülörü veya yakma havası vantilatörünü durduracak tedbirler alınmış olmalıdır.

                   (4)     Buhar yastıklı kazanda basınç normalin üstüne çıkarsa brülör veya yakma havası fanı durdurulmalıdır. Aksi takdirde ise çalıştırılmalıdır.

(5) Hava veya azot gazıyla basınçlandırma halinde, termostatla sıcaklık normalin üstüne çıkarsa brülör veya yakma havası fanı durdurulmalıdır. Aksi halde çalıştırılmalıdır.

                   (6)     Kazana giriş suyu sıcaklığın kükürt korozyonuna mani olması için çıkış suyundan karşılaştırarak gereken değere ulaştırılması otomatik olarak kontrol edilmelidir.

                   (7)     Pompa yatakları su ile soğutuluyorsa su kesilmesine karşı otomatik olarak reaksiyon vermek üzere tedbirler alınmış olmalıdır.

                   (8)     Denge deposunda suyun belirli bir seviyenin üstüne çıkması halinde, suyun boşaltılması alt ve üst basınçların kontrolü otomatik olarak yapılmalıdır.

                   (9)     Pompa basıncı belirli değerin üzerine çıkarsa fazla debiyi kısa devre yaparak veya pompa adedini azaltarak dengeyi sağlayacak uygun tedbirler alınmalıdır.